Версия для слабовидящих
Рус Бел Eng De Cn Es
Ковриго Павел Антонович

 

 

Каўрыга Павел Антонавіч.

 

Дацэнт, кандыдат геаграфічных навук, куратар, член секцыі па геаграфіі і картаграфіі пры Міністэрстве адукацыі.

 

П.А. Каўрыга нарадзіўся 18 чэрвеня 1946 г. у вёсцы Кайцені Маладзечанскага раёна ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння 11-гадовай Дуброўскай СШ у 1964 г. паступіў на першы курс геаграфічнага факультэта Белдзяржуніверсітэта. П.А. Каўрыга паспяхова скончыў геаграфічны факультэт у 1969 г. і саветам факультэта быў рэкамендаваны для паступлення ў аспірантуру пры Белдзяржуніверсітэце. Пасля заканчэння аспірантуры ў 1972 г. быў астаўлены ў БДУ для працы ў якасці асістэнта. Пазней працаваў старшым выкладчыкам, а потым дацэнтам кафедры фізічнай геаграфіі і аховы прыроды. На цяперашні час працуе дацэнтам кафедры агульнага землязнаўства і гідраметэаралогіі. За перыяд навукова-педагагічнай дзейнасці скончыў ФПК пры МДУ імя М. В. Ламаносава (1977), прайшоў навуковую стажыроўку ва ўніверсітэтах Берліна і Гале (Германія) (1979–1980).

У 1970–1985 гг. пад яго кіраўніцтвам і па распрацаванай арыгінальнай методыцы сумесна з Рэспубліканскім гідраметэацэнтрам выкананы вялікі аб’ём палявых мікракліматычных і аграметэаралагічных даследаванняў асушаных тарфянікаў Прыпяцкага Палесся. Даследавана ўздзеянне розных спосабаў асушэння і арашэння на мікраклімат, радыяцыйны і цеплавы балансы тарфянікаў. Ажыццеўлена ацэнка аграметэаралагічных умоў роста, развіцця і прадукцыйнасці сельскагаспадарчых культур. Распрацаваныя рэкамендацыі паспяхова ўкаранены ў практыку Гідраметэаслужбы па аграметэаралагічнаму абслугоўванню сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, размешчаных на асушаных і асвоеных тарфяніках.

У перыяд з 1986 па 1995 гг. палявыя мікракліматычныя даследаванні працягнуты ў Цэнтральнай і Паўночнай Беларусі з мэтай распрацоўкі спосабаў аптымізацыі аграметэаралагічных умоў – комплекса мерапрыемстваў, якія забяспечваюць рэгуляванне воднага, цеплавога і паветранага рэжымаў глебы і прыземнага слоя атмасферы ў пэўных пагодных умовах з улікам біялагічных асаблівасцей сельскагаспадарчых культур.

П.А. Каўрыга стварыў методыку пабудовы буйнамаштабных мікракліматычных карт, якія дазваляюць весці сельскую гаспадарку ў адпаведнасці з кліматычнымі і мікракліматычнымі рэсурсамі канкрэтнага поля, правільна вызначаць нормы і тэрміны правядзення меліярацыйных і агратэхнічных мерапрыемстваў. У 1974 годзе ён абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: “Меліярацыя клімату глебаў асушаемых тэрыторый”. На падставе шматгадавых матэрыялаў палявых даследаванняў выдаў манаграфію: “Мікраклімат балотных экасістэм і яго аптымізацыя” (1995).

Апошнім часам даследуе праблемы сучасных змяненняў і ваганняў клімату, яго экстрэмальныя праяўленні – засушлівасць і пераўвільготненасць, якія парушаюць устойлівае развіццё прыродных і сацыяльных сістэм Беларусі.

П.А. Каўрыга – аўтар каля 200 навуковых і вучэбна-метадычных работ у галіне кліматалогіі, агракліматалогіі, мікракліматалогіі і сучасных змяненняў клімату, у тым ліку трох манаграфій, шасці вучэбных дапаможнікаў і двух падручнікаў, выдадзеных пад грыфам Міністэрства адукацыі, а таксама 50-ці арыгінальных кліматычных і феналагічных карт, што ўвайшлі ў «Атлас Рэспублікі Беларусь» (1990, 1998, 2004), «Нацыянальны атлас Беларусі» (2002), «Атлас настаўніка» (2016) і «Энцыклапедыі Беларусі». Акрамя таго, распрацаваў арыгінал-макеты чатырох насценных кліматычных карт, выдадзеных пад грыфам Міністэрства адукацыі. Па свайму зместу распрацаваныя і выдадзеныя карты можна аб’яднаць у шэраг тэматычных груп: кліматычныя, агракліматычныя, феналагічныя, рэсурсна-кліматычныя і мікракліматычныя. Усе карты знаходзяць самае шырокае выкарыстанне ў навучальным працэсе – ад сярэдніх школ да ВНУ.

П.А. Каўрыга ўнёс значны уклад у распрацоўку вучэбнага плана і праграм для падрыхтоўкі спецыялістаў у вобласці гідраметэаралогіі. Стварыў вучэбна-метадычныя комплексы па важнейшых, цяпер чытаемых курсах «Метэаралогія і кліматалогія», «Аграметэаралогія» і «Метады дыстанцыйных даследаванняў ў гідраметэаралогіі». Раней ім былі распрацаваныя і паспяхова чыталіся такія спецыфічныя гідраметэаралагічныя курсы як “Клімат Беларусі”, “Клімат і кліматычныя рэсурсы”, “Аэралогія” і “Сінаптычная метэаралогія”. Выдадзены і ўкаранёны ў вучэбны працэс «Беларуска-руска-англійскі тлумачальны слоўнік па метэаралогіі і кліматалогіі» (2011). Выданне даведніка на конкурснай аснове прафінансавана Рэспубліканскім фондам фундаментальных даследаванняў.

П.А. Каўрыга ў сваёй вучэбна-педагагічнай працы выкарыстоўвае сучасныя навуковыя распрацоўкі ў вобласці гідраметэаралогі з выкарыстаннем СДО-University, мульты-медыйных сістэм, прэзентацый і анімацый. Ім распрацавана і эфектыўна выкарыстоўваецца тэставая сістэма кантроля ведаў студэнтаў.

Распрацаваныя і ўкаранёныя ў вучэбны працэс ВМК па дысцыплінам адпавядаюць тэндэнцыі рэфармавання ўніверсітэцкай адукацыі ў цэлым і ў сувязі з пераходам на 2-х ступенную сістэму падрыхтоўкі спецыялістаў вышэйшай адукацыі.

 

Курсы, якія чытаюцца: метэаралогія і кліматалогія, метады дыстанцыйных даследаванняў, аграметэаралогія.

  

Вобласць навуковых інтарэсаў: метэаралогія, кліматалогіі, агракліматалогіі, мікракліматалогіі, змяненні сучаснага клімату.

Кантактная інфармацыя: 220050, Беларусь, Мінск, геаграфічны факультэт БДУ, Ленінградская 16, кафедра агульнага землязнаўства і гідраметэаралогіі (к. 207), tel.: +375292095321; e-mail: Pavel_Kauryha@tut.by

 

Апублікованыя

навуковыя і вучэбна-метадычныя працы

дацэнта П.А. КАЎРЫГА

 

Манаграфіі

 

1.                  Пирожник И.И., Лопух П.С., Ковриго П.А. и др. Природно-ресурсный потенциал и перспективы устойчивого развития Воложинского района / под общ. ред. П.С. Лопуха, И.И. Пирожника. Минск, БГУ. 2012. 329 с.

2.                  Ковриго П.А. и др. Изменения климата и использование климатических ресурсов. Минск, БГУ. 2001. 262 с.

3.                  Ковриго П.А. Микроклимат болотных экосистем и его оптимизация. Минск, БГУ. 1995. 154 с.

 

Падручнікі, выданыя пад грыфам Міністэрства адукацыі

 

4.                  Каўрыга П.А. Метэаралогія і кліматалогія. Ч. 1. Мінск, РІВШ. 2015. 234 с.

5.                  Каўрыга П.А. Кліматалогія і кліматалогія. Ч. 2. Мінск, РІВШ. 2015. 210 с.

 

Вучэбныя дапаможнікі, выданыя пад грыфам Міністэрства адукацыі

 

6.                  Каўрыга П.А. Метэаралогія і кліматалогія. Практыкум. Мінск, Вышэйшая школа. 2011. 223 с.

7.                  Каўрыга П.А. Метэаралогія. Мінск, БДУ. 2005. 187 с.

8.                  Каўрыга П.А. Кліматалогія. Мінск, БДУ. 2008. 215 с.

9.                  Каўрыга П.А. Лабараторны практыкум па метэаралогіі і кліматалогіі. Мінск, Ураджай. 1997. 151 с.

 

Вучэбныя дапаможнікі, выданыя пад грыфам ВМА

 

10.              Каўрыга П.А. Аграметэаралогія. Мінск, БДУ. 2013. 243 с.

11.              Каўрыга П.А. Метады дыстанцыйных даследаванняў у гідраметэаралогіі. Мінск, БДУ. 2014. 242 с.

12.              Каўрыга П.А. Электронны вучэбна-метадычны комплекс па метэаралогіі і кліматалогіі (Электронны рэсурс, http://www.elib.bsu.by). Мінск, БДУ. 2014. 152 с.

13.              Каўрыга П.А. Аграметэаралогія. Практыкум. Мінск, БДУ. 2017. 92 с.

14.              Каўрыга П.А., Мацюшэўская К.В. Метады дыстанцыйных даследаванняў у гідраметэаралогіі. Мінск, БДУ. 2019. 150 с.

15.              Каўрыга П.А. Геаграфія кліматаў Зямлі. Мінск, БДУ. 2007. 172 с.

16.              Каўрыга П.А. Характарыстыка клімата. Метадычны дапаможнік па выкананню самастойнай работы. Мінск, БДУ. 2006. 92 с.

17.              Каўрыга П.А. Клімат // Учебные полевые практики на географической станции «Западная Березина». Мінск, БДУ. 20078. С. 57–69.

18.              Каўрыга П.А. Практыка па метэаралогіі // Учебные полевые практики на географической станции «Западная Березина». Мінск, БДУ. 2007. С. 218–237.

19.              Каўрыга П.А. Метадычныя ўказанні для студэнтаў завочнага аддзялення па курсе “Метэаралогія і кліматалогія”. Мінск, БДУ. 2006. 62 с.

20.              Каўрыга П.А. Тэмы кантрольных работ па метэаралогіі і кліматалогіі. Метадычныя ўказанні для студэнтаў завочнага аддзялення. Мінск, БДУ. 2008. 58 с.

21.              Каўрыга П.А. Метэаралогія і кліматалогія. Беларуска-руска-англійскі тлумачальны даведнік. Мінск, Чатыры чвэрці. 2011. 314 с.

22.              Каўрыга П.А. Практыкум па аграметэаралогіі. Мінск, БДУ. 2016. 88 с.

 

Насценныя кліматычныя карты пад грыфам Міністэрства адукацыі

 

23.              Каўрыга П.А. Кліматычная карта Свету ў дыяграмах. М 1 : 20 000 000 Мінск, Белкартаграфія. 2014.

24.              Каўрыга П.А. Кліматычныя рэсурсы Беларусі / П.А. Каўрыга, В.І. Мельнік, А.В. Камароўская. М 1 : 500 000. Мінск, Белкартаграфія. 2014.

25.              Каўрыга П.А. Кліматычная карта Свету. М 1 : 20 000 000. Мінск, Белкартаграфія. 2017.

26.              Каўрыга П.А. Кліматычная карта Свету. М 1 : 20 000 000. Мінск, Белкартаграфія. 2008.

 

Кліматычныя карты ў геаграфічных атласах

 

Географический атлас учителя. Минск, Белкартография. 2016

 

27.                  Строение атмосферы. С. 40.

28.    Общая циркуляция атмосферы. С. 40.

29.    Виды облаков в атмосфере. С. 40.

30.    Вертикальный профиль изменения тэмпературы. С. 40.

31.    Химический состав атмосферного воздуха. С. 40.

32.    Радиационный режим. С. 56.

33.    Испаряемость. С. 56.

34.    Температура воздуха. Январь. С. 57.

35.    Температура воздуха. Июль. С. 57.

36.    Годовое количество осадков. С. 58.

37.    Разность осадков и испаряемости. С. 58.

38.    Атмосферное давление. Январь. С. 59.

39.    Атмосферное давление. Июль. С. 59.

40.    Климатические пояса и области. С. 60.

41.    Годовой ход тэмпературы воздуха и осадков. С. 60.

42.    Классификация климатов Земли Кеппена-Треварта. С. 61.

43.    Агроклиматические ресурсы. С. 73.

44.    Климат Европы. С. 154.

45.    Климат Азии. С. 185.

46.    Климат Африки. С. 208.

47.    Климат Северной Америки. С. 221.

48.    Климат Южной Америки. С. 228.

49.    Климат Австралии. С. 250.

50.    Агроклиматические ресурсы. С. 305.

51.    Агроклиматическое районирование. С. 305.

52.                  Биологические ресурсы. С. 307.

53.                  Давыденко О.В., Каўрыга П.А. Агроклиматические области Беларуси // Атлас. География Беларуси. Минск, Белкартография. 2016. С. 15.

 

Артыкулы ў энцыклапедыях

 

54.              Ковриго П.А. Парниковый эффект // Природа Беларуси. Минск, БелЭн. Т. 3. 2011.

55.              Ковриго П.А. Климат // Природа Беларуси. Минск, БелЭн. Т. 3. 2011.

56.              Ковриго П.А. Климатические исследования в Беларуси // Природа Беларуси. Минск, БелЭн. Т. 3. 2011.

57.              Ковриго П.А. Клімат // Беларуская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. Т. 4. 2008. С. 4

58.              Ковриго П.А. Метэаралогія і кліматалогія // Белруская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. Т. 18. 2008.

59.              Ковриго П.А. Атмосфера // Беларуская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. 2008. С. 4

60.              Ковриго П.А. Атмосферная циркуляция // Беларуская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. Т. 4. 2008.

61.              Ковриго П.А. Атмосферные фронты // Беларуская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. 2008.

62.              Ковриго П.А. Метеорология // Беларуская энцыклапедыя. Мінск, БелЭн. 2008. С. 365.

 

Артыкулы ў часопісах і зборніках

 

63.              Ковриго П.А. В Беларуси будут кактусы цвести // Наука и инновации. № 4 (98), 2011. С. 7–15.

64.              Каўрыга П.А. Характарыстыка клімату Зямлі // Магілёўскі мерыдыян, 2011, т. 10–11, вып. 1–2, № 1–2. С. 68–91.

65.              Каўрыга П.А. Магчымасці беларускага спадарожніка ў вызначэнні прыродных рэсурсаў і прагназаванні стыхійных бедстваў // Геаграфія: праблемы выкладання. 2012, № 1. С. 7–15.

66.              Каўрыга П.А. Як нараджаюцца «малочныя рэкі // Родная прырода. № 2, 2013. С. 4–12.

67.              Ковриго П.А., Феськов Е.А. Антициклоническая деятельность и ее влияние на погодно-климатические аномалии территории Беларуси // Вестник БГУ, сер. 2. 2013. С. 114–120.

68.              Ковриго П.А., Клевец Н.Н. Агрометеорологические условия полегания посевов зерновых культур на территории Беларуси // Магілёўскі мерыдыян. Т. 13, вып. 3–4, № 3–4 (23–24). 2013. С.

69.              Каўрыга П.А. Сусветная карта “Агракліматычныя рэсурсы” – аналіз і выкарыстанне ў навучальным працэсе // Геаграфія: праблемы выкладання № 9, 2017. С. 14–20.

70.              Каўрыга П.А. Адыябатычныя працэсы ў атмасферы, іх роля ў фарміраванні надвор’я і клімату на Зямлі // Геаграфія: праблемы выкладання. № 4, 2018. С. 5–14.

71.              Каўрыга П.А. Вертыкальнае размеркаванне тэмпературы. Тэрмічная стратыфікацыя атмасферы // Геаграфія: праблемы выкладання. № 12, 2018. С. 3–7.

72.              Ковриго П.А., Давыденко О.В. Анализ пространственно-временной динамики опасных для авиации атмосферных явлений в центральной части Беларуси на основе радиолокационных наблюдений. Вестник  БГУ. Сер. 2.  1997.  № 1.  С. 96–99.

73.              Ковриго П.А. Изменения локального климата в условиях глобального потепления. Вестник  БГУ. Сер. 2. 2010.  № 2.  С. 86–91.

74.              Ковриго П.А. Гідраметэаралагічны феномен Ла-Нінья – Эль-Нінья. Геаграфiя: праблемы выкладання. 2007.  №  6.  С. 10–15.

75.              Ковриго П.А. Трапічныя цыклоны. Магілёўскі мерыдыян. Т. 7. № 3–4. 2007. С. 45–50.

76.              Ковриго П.А., Василенко Г.А. Возможности использования возобновляемых источников энергии в Беларуси. Магілёўскі мерыдыян. Т. 7, Магілёў, 2007. С. 18–25.

77.              Ковриго П.А. Кліматычная сістэма. Магілёўскі мерыдыян. № 1–2, 2009. С. 59–61.

78.              Ковриго П.А. Проблемы современного глобального и регионального климата // Веды, № 45. 2008 г.

 

Матэрыялы міжнародных і рэспубліканскіх канферэнцый

 

79.              Kauryha P.A., Loginova E. V. The state and development of climatic cartography in Belarus /. Збірник матеріалів V Всеукраïнськоï науково-практичноï конференцïï. Киïв, Картографія, 2012/ С. 26–31.

80.              Каўрыга П.А. Мікракліматычны эфект землявання і тарфавання асушаных глебаў // Почвенно-земельные ресурсы: оценка, устойчивое использование, геоинформационное обеспечение. Минск, БГУ. 2012. С. 39–43.

81.              Каўрыга П.А. Гідраметэаралогія – яе прадмет, прыкладны і навучальны аспект // Актуальные проблемы естественных наук и их преподавание. Магілёў, МГУ. 2013. С. 47–51.

82.              Каўрыга П.А. Жыццёвы і навуковы шлях прафесара А.Х. Шкляра – да 105 годдзя з дня нараджэння // Проблемы гидрометеорологического обеспечения хозяйственной деятельности в условиях изменяющегося климата. Минск, БДУ. 2015. С. 79–85.

83.              Каўрыга П.А. Спадарожнікавая інфармацыя ў сінаптычным аналізе // Тэорыя і практыка ўстойлівага развіцця: геаграфічнае забеспячэнне. Магілёў, 2008. С. 60–63.

84.              Ковриго П.А., Беганский А. В. Значение спутникового зондирования атмосферы в синоптическом анализе // Дистанционное зондирование природной среды. Минск, РИВШ, 2006. С. 52–53.

85.              Ковриго П.А., Бобков с.В. Пространственно-временные связи содержания озона в атмосфере и синоптических условий Республики Беларусь // Дистанционное зондирование природной среды. Минск, РИВШ, 2006. С. 54–55.

86.              Каўрыга П.А. Мікраклімат наваколля возера Нарач // Теоретические и прикладные аспекты современной лимнологии. Минск, БДУ. 2009. С. 173–176.

87.              Каўрыга П.А., Малашанкаў В.Ю. Метадычныя аспекты распрацоўкі і выкарыстання ў вучэбным працэсе “Атласа-вызначальніка аблокаў // Система географического образования Беларуси в условиях инновационного развития. Минск. БГУ, 2010. С. 173–174.

88.              Каўрыга П.А. Праграмны комплекс “Аўтаматызаванае рабочае месца АРМ-Метэаролаг” і яго выкарыстанне ў вучэбным працэсе // Система географического образования Беларуси в условиях инновационного развития. Минск, БГУ. 2010. С. 242–244.

89.              Каўрыга П.А. Выкарыстанне дыстанцыйных і аўтаматызаваных сістэм метэаралагічных назіранняў у вучэбным працэсе ВНУ // Система географического образования Беларуси в условиях инновационного развития. Минск. БГУ. 2010. С. 288–291.

 

VI. Узнагароды:

 

1. Медаль ВДНГ СССР. Павільён “Ахова прыроды”. Экспазіцыя “Аптымізацыя меліярыраваных глебаў і іх ахова”. 1985.

2. Медаль ВДНГ СССР. Павільён “Меліярацыя і водная гаспадарка”. Экспазіцыя “Эфектыўнае выкарыстанне меліярыраваных глебаў Беларусі”. 1986.

3. Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. 1987.

4. Ганаровая грамата Прэзідыума Геаграфічнага таварыства АН СССР. 1987.

5. Ганаровая грамата Рэспубліканскага камітэта Беларускага прафсаюза працаўнікоў геалогіі, геадэзіі і картаграфіі. 2001.

6. Ганаровая грамата Рэспубліканскага гідраметэацэнтра. 2006.

7. Ганаровая грамата Беларускага геаграфічнага таварыства. 2006.

8. Дыплом у намінацыі “Сляды ў гісторыі” геаграфічнага факультэта БДУ. 2006.

9. Дыплом Таварыства беларускай школы з нагоды 125-годдзя з дня нараджэння Янкі Купалы і Якуба Коласа. 2007.

10. Лаўрэат прэміі імя акадэміка Вацлава Ластоўскага для беларускамоўных выкладчыкаў вышэйшых навучальных устаноў Беларусі. 2007.

11. Дыплом і медаль Аркадзія Смоліча “За шанаванне роднага краю” грамадскага аб’яднання “Спадчына”. 2008.

12. Ганаровая грамата Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. 2009.

13. Ганаровая грамата Рэспубліканскага гідраметэацэнтра. 2014.

)
© Белорусский государственный университет
Адрес: пр. Независимости, 4, 220030, г. Минск, Республика Беларусь.
Тел. + 375 17 209 50 44. Факс. + 375 17 226 59 40. Url: .
При копировании материалов ссылка на сайт обязательна. Все права защищены.